Aan de Maas in Rotterdam staat een pakhuis uit 1923 dat zijn derde leven gaat beginnen. Eerst lag er koloniale handelswaar in opgeslagen voor de Holland-Amerika Lijn, sinds 2025 trekt het als Fenix museum honderdduizenden bezoekers, en nu komt er een buurman bij: het Danshuis. Beide gebouwen zijn ontworpen door MAD Architects, het bureau van de Chinese architect Ma Yansong, en samen maken ze van Katendrecht een van de meest besproken architectuurplekken van Nederland.
Van opslagloods tot migratiemuseum
Het verhaal begint bij het Fenix museum, dat op 16 mei 2025 zijn deuren opende. Het gebouw heette ooit het San Francisco Warehouse, ontworpen door architect Cornelis Nicolaas van Goor en gebouwd in 1923 voor de Holland-Amerika Lijn. Met een vloeroppervlak van ruim 16.000 vierkante meter was het destijds een van de grootste pakhuizen van Europa. MAD Architects kreeg de opdracht om er een museum over migratie van te maken, het eerste culturele project van het bureau in Europa.
Dat die aanpak werkt, blijkt uit de bezoekcijfers. Volgens Wikipedia trok het museum binnen een jaar na opening al 500.000 bezoekers. Niet gek voor een gebouw waar tot voor kort kratten en containers stonden.
Binnen hangt onder meer de tentoonstelling The Family of Migrants, die 194 foto's over migratie toont en teruggrijpt op de bekende fototentoonstelling The Family of Man van Edward Steichen. Daarnaast is er een vaste collectie met werk van onder meer Francis Alÿs, Cornelia Parker en Do Ho Suh, allemaal rond het thema van verplaatsing en op reis zijn.
De Tornado: een trap die het verhaal van migratie vertelt
Het meest fotografeerde onderdeel van Fenix is de Tornado, een 30 meter hoge, wervelende stalen constructie die dwars door het dak van het pakhuis heen steekt. De buitenkant bestaat uit 297 gepolijste roestvaststalen panelen, gemaakt in Groningen. Binnen in de Tornado loopt een 550 meter lange dubbele wenteltrap van hout, die bezoekers helemaal naar het uitkijkpunt boven voert met zicht over de Rotterdamse skyline. Het ontwerp verwijst naar de onvoorspelbare, kronkelige reis die migranten vaak afleggen, geen rechte lijn maar een draaiende beweging naar boven.
Wie meer wil weten over hoe Rotterdam oude industriële gebouwen een nieuw leven geeft, leest ook ons artikel over de Piekfabriek in Rotterdam-Zuid, waar een vergelijkbaar idee speelt: niet slopen, maar hergebruiken.
Het Danshuis: pakhuis nummer twee
Vlak naast Fenix staat het volgende project van MAD Architects te wachten op zijn metamorfose: een pakhuis uit 1923 dat ooit eigendom was van veevoederbedrijf Provimi. Het wordt omgebouwd tot het Danshuis, een internationaal centrum voor dans van 9.500 vierkante meter. Volgens ArchDaily, dat het ontwerp op 11 september 2026 publiceerde, komen er veertien dansstudio's, een open podium, een sportruimte, een expositieruimte en een café in. Op het dak komt een Salle des Fêtes, een feestzaal voor grote publieksevenementen met uitzicht over de haven. Een verticaal foyer loopt door het hele gebouw heen en verbindt de verschillende ruimtes met het dakpaviljoen.
De opening staat volgens ArchDaily gepland voor 2030, dus geduld is nog wel even nodig. Opdrachtgever is de Droom en Daad Foundation, dezelfde stichting die ook achter Fenix zit en die wordt geleid door oud-Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes.
Dat de twee gebouwen straks naast elkaar staan, is geen toeval. Fenix en het Danshuis liggen allebei op de kop van Katendrecht, aan het water, en delen dezelfde bouwjaren en dezelfde architect. ArchDaily beschrijft hoe het verticale foyer van het Danshuis bezoekers langs de dansstudio's naar het dakpaviljoen leidt, net zoals de Tornado bij Fenix bezoekers via een draaiende route naar boven brengt. Twee gebouwen, één beweging door het hele gebouw heen.
Architect Ma Yansong legt in het artikel uit waarom hij de twee gebouwen als een paar ziet: "Movement goes beyond architecture, becoming part of the character of the district." Beweging is in zijn ontwerp dus niet alleen iets wat er binnen gebeurt, dansers die oefenen, bezoekers die de Tornado beklimmen, maar iets wat de hele buurt een nieuw karakter geeft.
Waarom Rotterdam zo goed scoort met dit soort projecten
Rotterdam bouwt al jaren aan een reputatie als architectuurstad die verder kijkt dan hoogbouw alleen. Vorig jaar streden acht gebouwen om de titel beste gebouw van Nederland, en ook bij het houten woongebouw dat die prijs uiteindelijk won ging het niet om een spectaculaire vorm, maar om een slim antwoord op een bestaand probleem. Bij Fenix en het Danshuis zie je hetzelfde patroon: in plaats van een kaal nieuwbouwproject neerzetten, kiest de stad ervoor om een gebouw met geschiedenis een nieuwe functie te geven. Dat is goedkoper voor het klimaat, en het levert gebouwen op die een verhaal hebben voordat er nog iemand binnen is geweest.
Wat je moet weten voordat je een bezoek plant
Fenix is nu al te bezoeken, inclusief de beklimming van de Tornado, en dat is de beste manier om te zien waar het Danshuis straks naast komt te staan. Wie over een paar jaar teruggaat, ziet twee gebouwen uit 1923 die allebei zijn gered van sloop en allebei een internationaal architectenbureau over de vloer hebben gehad. Voor Rotterdam is dat geen toeval, het is een strategie: oude pakhuizen op de kop van Katendrecht worden stuk voor stuk de nieuwe culturele motor van de stad, en wie nu een kijkje neemt, ziet die ontwikkeling in de praktijk.