De thermometer kruipt dit weekend weer richting de dertig graden en je huis voelt aan als een broeikas zodra je 's avonds thuiskomt. De verleiding om meteen een mobiele airco te bestellen is groot, maar de meeste oververhitte huizen in Nederland hebben helemaal geen koelmachine nodig. Ze hebben verkeerde gewoontes. Met een paar aanpassingen in hoe en wanneer je ventileert, waar je zonlicht buiten houdt en welk isolatiegat je dichtstopt, scheelt dat vaak vijf graden of meer, zonder dat er een stekker aan te pas komt.
's Nachts ventileren doet meer dan je denkt
De meeste mensen doen het omgekeerde van wat werkt: overdag ramen open om "frisse lucht" binnen te laten, en 's avonds alles dicht uit gewoonte. Precies verkeerd om. Zodra het buiten warmer is dan binnen, trek je met een open raam alleen maar extra hitte naar binnen. Wacht tot de avond, als de buitentemperatuur onder de binnentemperatuur zakt, en zet dan ramen tegenover elkaar open voor doorstroming. Een nacht flink doortochten kan de temperatuur in huis met zo'n vijf graden laten dalen, en die kou houd je overdag vast door alles weer dicht te doen zodra de zon opkomt.
Heb je geen kier tegenover elkaar, zet dan 's ochtends vroeg heel even alle ramen tegelijk open voordat de hitte van de dag begint. Milieu Centraal raadt aan dit patroon aan te houden zolang de hittegolf duurt, in plaats van bij elke warme dag opnieuw te improviseren.
Buitenzonwering werkt, gordijnen dichttrekken niet genoeg
Een verduisteringsgordijn voor het raam voelt als een oplossing, maar de zon heeft dan al haar werk gedaan: het glas is verwarmd en die warmte straalt gewoon de kamer in. Zonwering aan de buitenkant van het raam, zoals een screen, rolluik of uitvalscherm, houdt tot 90 procent van de warmte tegen voordat die het glas raakt. Dat is het verschil tussen een kamer die 's middags nog leefbaar is en een kamer die na twee uur zon niet meer te doen is.
Heb je nog geen buitenzonwering en overweeg je een investering, dan is dit een goed moment om te kijken naar zonwering die is geïntegreerd met je kozijnen, zodat je geen los scherm hoeft te monteren en demonteren per seizoen. Voor de kortere termijn helpt zelfs een simpel wit laken of aluminiumfolie tegen de buitenkant van het glas, al oogt dat natuurlijk minder verzorgd dan een echt scherm.
Isolatie is de stille factor die niemand checkt
Isolatie wordt meestal als winterding gezien, maar een goed geïsoleerd dak en goede spouwmuurisolatie houden 's zomers evengoed de hitte buiten als 's winters de warmte binnen. Een slecht geïsoleerd dak laat in de zomer juist extra warmte door de bovenverdieping naar binnen sijpelen, wat verklaart waarom de slaapkamer op zolder vaak het heetst is van het hele huis. Check of je dakisolatie nog intact is: verzakte of verschoven isolatiematten laten koudebruggen achter waar warmte dwars doorheen komt.
Ook shutters voor de ramen doen hier dubbel werk: ze isoleren tegen warmteverlies in de winter en blokkeren zoninstraling in de zomer. Milieu Centraal noemt spouwmuurisolatie een van de investeringen met de kortste terugverdientijd, precies omdat het in beide seizoenen loont.
Ventilator of airco, wanneer kies je wat
Een ventilator kost je op een warme dag een paar cent aan stroom en is voor een slaapkamer 's nachts vaak al genoeg: de luchtstroom voelt koeler aan doordat zweet sneller verdampt, ook al daalt de temperatuur zelf niet. Voor een woonkamer op een dag van boven de dertig graden trekt een ventilator het niet meer, en dan is een mobiele airco wél zinvol. Reken dan wel op zo'n twintig keer hogere stroomkosten dan een ventilator, dus zet hem gericht in op de momenten dat het echt nodig is in plaats van de hele dag te laten draaien.
Twijfel je welk vermogen je nodig hebt voordat je een airco koopt, reken dan eerst uit hoeveel BTU jouw kamer nodig heeft. Een te licht apparaat blijft continu draaien zonder ooit bij te komen, en een veel te zwaar apparaat kost onnodig extra op de meter.
Kleine apparaten en gewoontes die stiekem meetellen
Elk apparaat dat warmte afgeeft, telt mee in de temperatuur van een kamer, ook als je er niet bij stilstaat. Een oven die een uur heeft gedraaid, een wasdroger, of drie laptops die de hele dag aanstaan, zetten samen makkelijk een paar graden bij in een kleine ruimte. Verplaats warmteproducerende klussen als koken of wassen naar de vroege ochtend of late avond, en zet apparaten die je niet gebruikt echt uit in plaats van op stand-by. Ook led-verlichting geeft, hoe klein ook, minder warmte af dan ouderwetse halogeenlampen, dus dat is meteen een reden om die laatste lampen alsnog te vervangen.
Textiel speelt ook mee: een dikke bank met veel kussens en een zware vloerkleed houden warmte langer vast dan een strakke, lichte inrichting. Dat is geen reden om je hele woonkamer om te gooien, maar in de slaapkamer helpt het wel om in de zomer over te stappen op een dunner dekbed en lichtgekleurd beddengoed, dat weerkaatst warmte beter dan donkere kleuren.
Dit is wat je vanavond al kunt doen
Je hoeft niet te wachten op een verbouwing om vanavond al verschil te merken. Zet zodra de temperatuur buiten onder die binnen zakt de ramen tegenover elkaar open voor een paar uur doortocht, en sluit alles weer af zodra de zon morgenvroeg opkomt. Hang tijdelijk iets voor de buitenkant van je heetste raam als je nog geen buitenzonwering hebt, en loop een keer je zolder op om te checken of de dakisolatie nog goed ligt. Die drie dingen samen schelen vaak meer dan een airco die je een week later pas laat bezorgen.